5+ điểm mới trong luật xây dựng 2025 (sửa đổi) mà chủ đầu tư và nhà thầu phải biết

Đối với các chủ đầu tư và nhà thầu, việc không nắm bắt kịp thời các quy định mới đồng nghĩa với việc đối mặt với rủi ro pháp lý, chậm trễ tiến độ và phát sinh chi phí không đáng có. Dưới đây là 5+ điểm mới cốt lõi mà bất kỳ ai hoạt động trong lĩnh vực này đều phải chú ý.

Tổng quan về mục tiêu của Luật Xây dựng 2025 (sửa đổi)

Phiên bản sửa đổi lần này tập trung vào ba mục tiêu chính:

1. Đơn giản hóa thủ tục: Cắt giảm các thủ tục hành chính không cần thiết, phân cấp mạnh mẽ hơn cho địa phương để đẩy nhanh tiến độ cấp phép.
2. Siết chặt chất lượng: Nâng cao tiêu chuẩn về an toàn, chất lượng công trình và vật liệu xây dựng.
3. Hội nhập quốc tế: Tiệm cận các tiêu chuẩn quốc tế về quản lý dự án, công nghệ xanh và mô hình thông tin công trình (BIM).

5+ thay đổi cốt lõi trong Luật Xây dựng 2025

1. Phân cấp, phân quyền mạnh mẽ trong thẩm định và cấp phép

Một trong những điểm sáng lớn nhất là việc phân cấp thẩm quyền. Thay vì tập trung ở các cơ quan trung ương, Luật 2025 đẩy mạnh quyền hạn cho UBND cấp tỉnh và cấp huyện trong việc thẩm định dự án và cấp giấy phép xây dựng cho nhiều loại công trình hơn.

• Tác động: Điều này được kỳ vọng sẽ rút ngắn đáng kể thời gian chờ đợi. Tuy nhiên, nó cũng đòi hỏi chủ đầu tư phải làm việc chặt chẽ và hiểu rõ các quy định cụ thể của từng địa phương.

2. Chuẩn hóa và lộ trình áp dụng mô hình BIM

Mô hình thông tin công trình (BIM - Building Information Modeling) không còn là một khái niệm khuyến khích. Luật 2025 quy định rõ lộ trình áp dụng BIM bắt buộc đối với các dự án đầu tư công, dự án quy mô lớn (cấp I, cấp đặc biệt).

• Tác động: Các chủ đầu tư cần chuẩn bị nguồn lực tài chính và con người để chuyển đổi số. Các nhà thầu xây dựng uy tín sẽ có lợi thế cạnh tranh lớn nếu sớm làm chủ công nghệ này, giúp tối ưu hóa thiết kế, dự toán và thi công.

3. Siết chặt quy định về an toàn lao động và trách nhiệm của nhà thầu chính

Vấn đề an toàn lao động được đưa lên mức ưu tiên cao nhất. Luật mới quy định rõ trách nhiệm toàn diện của nhà thầu chính trong việc đảm bảo an toàn cho toàn bộ công trường, bao gồm cả nhà thầu phụ.

• Tác động: Chi phí cho công tác an toàn, bảo hộ, và bảo hiểm có thể tăng. Chủ đầu tư sẽ phải kỹ lưỡng hơn khi lựa chọn nhà thầu, ưu tiên các đơn vị có hệ thống quản lý an toàn chuyên nghiệp.

4. Quy định mới về hợp đồng xây dựng và bảo lãnh thanh toán

Để giải quyết các tranh chấp kéo dài về thanh quyết toán, Luật 2025 đưa ra các quy định chặt chẽ hơn về nội dung hợp đồng, đặc biệt là các điều khoản về trượt giá, phát sinh và tiến độ thanh toán.

• Tác động: Luật mới yêu cầu rõ ràng hơn về bảo lãnh thực hiện hợp đồng và bảo lãnh thanh toán, giúp bảo vệ quyền lợi của các nhà thầu phụ và nhà cung cấp. Chủ đầu tư và nhà thầu chính cần rà soát lại các mẫu hợp đồng của mình.

5. Yêu cầu về chứng chỉ năng lực của tổ chức và cá nhân

Quy định về chứng chỉ hành nghề và chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng được siết chặt. Các cá nhân (giám sát, thiết kế, chủ trì) và tổ chức (nhà thầu, tư vấn) phải đáp ứng các điều kiện khắt khe hơn về kinh nghiệm và chuyên môn.

• Tác động: Điều này giúp thanh lọc thị trường, loại bỏ các đơn vị yếu kém. Các doanh nghiệp xây dựng cần đầu tư nghiêm túc vào việc đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ nhân sự.

6. (Điểm cộng) Khuyến khích vật liệu xanh và công trình tiết kiệm năng lượng

Luật 2025 dành một chương riêng để khuyến khích các dự án sử dụng vật liệu xây dựng thân thiện môi trường, thiết kế tiết kiệm năng lượng. Sẽ có các chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng, hoặc ưu tiên trong cấp phép cho các công trình đạt chứng chỉ xanh.

Chủ đầu tư và nhà thầu cần làm gì ngay?

Đối mặt với những thay đổi này, các doanh nghiệp không thể đứng yên:

• Chủ đầu tư: Cần rà soát lại quy trình phát triển dự án, cập nhật lại tổng mức đầu tư (dự phòng chi phí BIM, an toàn, vật liệu xanh) và hệ thống tiêu chí lựa chọn nhà thầu.
• Nhà thầu: Phải ngay lập tức đầu tư vào công nghệ (BIM), đào tạo nhân sự (an toàn, chứng chỉ hành nghề), và xem xét lại hệ thống quản lý dự án xây dựng của mình để đảm bảo tuân thủ.

Luật Xây dựng 2025 (sửa đổi) tạo ra một sân chơi mới, minh bạch và chuyên nghiệp hơn. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội cho những doanh nghiệp có tầm nhìn và sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Nếu bạn cảm thấy bối rối trước các quy định phức tạp này, việc tìm đến các đơn vị tư vấn pháp lý xây dựng chuyên nghiệp là một giải pháp khôn ngoan để đảm bảo dự án của bạn đi đúng hướng.